Christakis, N. - Fowler, J. H., 2010, Συνδεδεμένοι, μτφρ. Δ. Ξυγαλατάς - Ν. Ρουμπέκας, Αθήνα: Κάτοπτρο

 Οι άνθρωποι δε ζουν απλά σε ομάδες, ζουν σε δίκτυα. Αναπτύσσουν δεσμούς μεταξύ τους, που εκτείνονται σαν ένα τεράστιο δέντρο που διακλαδίζεται συνεχώς ενώνοντας μεταξύ τους όλους τους ανθρώπους του πλανήτη. Αυτή η τάση δημιουργίας κοινωνικών δεσμών φαίνεται ότι είναι έμφυτη στον άνθρωπο, ο οποίος δεν αναζητά απλά ερωτικούς συντρόφους, αλλά αναζητά και φίλους.

    Στο βιβλίο τους με τίτλο Συνδεδεμένοι, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κάτοπτρο, ο Νίκολας Χρηστάκης, καθηγητής Ιατρικής Κοινωνιολογίας της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και ο Τζέιμς Φάουλερ του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια (Σαν Ντιέγκο) διατυπώνουν τη θεωρία τους για την κοινωνική δικτύωση των ανθρώπων, η οποία φαίνεται να εξηγεί τη μετάδοση όλων των ειδών των φαινομένων και συμπεριφορών που εμφανίζονται στον κόσμο. 

Pachis, P. - Wiebe, D. (eds), 2010, In the Sights of History and the Cognitive Sciences, Essays in Honor of Luther H. Martin, Thessaloniki: Barbounakis

Ο τόμος, που περιλαμβάνει άρθρα κορυφαίων ερευνητών στο χώρο της μελέτης της θρησκείας, είναι αφιερωμένος στον καθηγητή Luther Martin για τη συνεισφορά του στην ακαδημαϊκή μελέτη της θρησκείας όχι μόνο μέσω της καταλυτικής παρουσίας του στο Πανεπιστήμιο του Vermont, αλλά και μέσω της ευρύτερης δράσης του στη διεθνή σκηνή των θρησκευτικών σπουδών. Στα 43 χρόνια της καρίερας του ως δάσκαλος, από τη θέση του εκπαιδευτή ως την αναγνώρισή του σε επίτιμο καθηγητή στον Πανεπιστήμιο του Vermont, η επιρροή του είναι έκδηλη σε έναν μεγάλο αριθμό φοιτητών, που παρακολούθησαν τα μαθήματά του, και σε εκείνους που πήραν το πτυχίο τους στον τομέα ή ακολούθησαν μία καρίερα στις θρησκευτικές σπουδές ή σε σχετικά πεδία. Η επιρροή του, ωστόσο, υπήρξε παγκόσμια χάρη στην ικανότητά του να προσελκύει μελετητές από όλον τον κόσμο προκειμένου να αξιοποιήσουν τις εκπαιδευτικές ερευνητικές τους άδειες στο Vermont, αλλά και εξαιτίας των συγγραμμάτων και δημοσιεύσεών του που είχαν ως συνέπεια προσκλήσεις του σε συνέδρια, αλλά και σε άλλα πανεπιστήμια ως επισκέπτη καθηγητή, όπως είναι το Queen's University στο Belfast, το Masaryk University στο Brno και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Mithen, S., 2010, Η Προϊστορία του Νου, επιμ. Π. Παχής - Ο. Παναγιωτίδου, Μτφρ. Δ. Ξυγαλατάς - Ν. Ρουμπέκας, Θεσσαλονίκη: εκδ. Βάνιας

Ξεκινώντας με το ερώτημα τι θα μπορούσε να πει ένας αρχαιολόγος για τον ανθρώπινο νου, ο Steven Mithen, στο βιβλίο του Η Προϊστορία του Νου, απαντά ότι δεν μπορούμε να κατανοήσουμε το παρόν, αν δεν γνωρίζουμε το παρελθόν. Κατά συνέπεια, η αρχαιολογία, όπως υποστηρίζει, μπορεί να κατέχει το κλειδί για μία κατανόηση του σύγχρονου νου, αφού μπορεί να ανασυγκροτήσει την εξέλιξή του, μελετώντας το αρχαιολογικό αρχείο των προγόνων μας και κατανοώντας τις εξελικτικές πιέσεις, με τις οποίες εκείνοι ήρθαν αντιμέτωποι. Στο βιβλίο του προτείνει μία θεωρία για την εξέλιξη του νου των ανθρώπων, η οποία δεν βασίζεται αποκλειστικά στην αρχαιολογία, αλλά αντλεί στοιχεία και από το χώρο της ψυχολογίας, της γλωσσολογίας, της ανθρωπολογίας, της παρατήρησης της συμπεριφοράς των χιμπατζήδων και από άλλες πηγές. 

Martin, H.L. - Pachis, P. (ed.), 2009, Imagistic Traditions in the Graeco-Roman World: A Cognitive Modeling of History of Religious Research, Thessaloniki: Vanias

Το βιβλίο Imagistic Traditions in the Graeco-Roman World, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βάνιας, σε επιμέλεια των καθηγητών Luther Martin και Παναγιώτη Παχή, περιλαμβάνει τα πρακτικά της ομάδας των μελετητών που συμμετείχαν στο XIX Congress of the International Association of History of Religions (IAHR), που έγινε στο Τόκυο της Ιαπωνίας το Μάρτιο του 2005. Πρόκειται για έναν συλλογικό τόμο, που  αποτελείται από κείμενα κορυφαίων μελετητών στο χώρο της μελέτης των ελληνο-ρωμαϊκών λατρειών, οι οποίοι προτείνουν και προχωρούν στην εφαρμογή της θεωρίας των Τύπων Θρησκευτικότηας του Harvey Whitehouse στις λατρείες της ελληνο-ρωμαϊκής εποχής.

Whitehouse, H., 2006, Τύποι Θρησκευτικότητας. Μία γνωσιακή θεωρία της μετάδοσης των θρησκευτικών αντιλήψεων, επιμ. Π. Παχής, Μετφρ.-Εισαγ. Δ. Ξυγαλατάς, Θεσσαλονίκη: εκδ. Βάνιας

Το βιβλίο Τύποι Θρησκευτικότητας του Harvey Whitehouse, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βάνιας σε μετάφραση του Δ. Ξυγαλατά και επιμέλεια του Π. Παχή, αποτελεί την παρουσίαση και στα ελληνικά μίας από τις σημαντικότερες θεωρίες διεθνώς για τη γνωσιακή μελέτη των θρησκευτικών αντιλήψεων και συμπεριφορών. Έχοντας μία διεπιστημονική βάση, η οποία εκτείνεται στους χώρους της ψυχολογίας, της ανθρωπολογίας, της εθνογραφίας, της ιστορίας, της αρχαιολογίας, της βιολογίας, της νευροβιολογίας κ.ο.κ. η θεωρία αυτή προσφέρει ένα περιεκτικό μοντέλο, που μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να εφαρμοστεί σε όλες τις μορφές θρησκευτικών ιδεών και πρακτικών των διαφορετικών θρησκευτικών συστημάτων και να συμβάλλει στη βαθύτερη κατανόηση των δομών τους και των μέσων ύπαρξης και διάδοσής τους.

       Πέρα από τη μετάφραση  της θεωρίας των Τύπων Θρησκευτικότητας, ιδιαίτερης σημασίας στην ελληνική έκδοση είναι το πρώτο μέρος του βιβλίου, το οποίο αποτελεί μία συνοπτική, αλλά μεστή και περιεκτική εισαγνωγή στη γνωσιακή μελέτη της θρησκείας από τον Δημήτρη Ξυγαλατά. Πρόκειται για τη μοναδική παρουσίαση των γνωσιακών θεωριών στο χώρο της Θρησκειολογίας που υπάρχει στα ελληνικά και συμβάλλει στη μύηση του ελληνικού αναγνωστικού κοινού στις βασικές αρχές και θεωρητικές προσεγγίσεις της γνωσιακής μελέτης της θρησκείας.

Boyer, P., 2008, Και ο Άνθρωπος Έπλασε τους Θεούς, επιμ. Π. Παχής, μετφρ. Δ. Ξυγαλατάς - Ν. Ρουμπέκας, Θεσσαλονίκη: εκδ. Βάνιας

Το μεγάλο ερώτημα γιατί υπάρχει η θρησκεία επιχειρεί να εξηγήσει στο βιβλίο αυτό, που κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Βάνιας το 2008, ο Pascal Boyer, καθηγητής Ανθρωπολογίας στο Washington University. Εξετάζοντας και αποδεικνύοντας τις αδυναμίες των απαντήσεων που έχουν διατυπωθεί μέχρι σήμερα για την αιτία δημιουργίας και το ρόλο των θρησκευτικών πίστεων και αντιλήψεων, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις είναι αποτέλεσμα της κανονικής, φυσιολογικής λειτουργίας του ανθρώπινου νου. Διατυπώνοντας μία τεκμηριωμένη και πειστική θεωρία για τον τρόπο δημιουργίας των θρησκευτικών ιδεών και συμπεριφορών, η οποία βασίζεται στις εξελικτικά ανεπτυγμένες νοητικές ικανότητες των ανθρώπων, προχωρεί στην εφαρμογή της θεωρητικής του προσέγγισης σε ένα πλήθος ανθρωπολογικών δεδομένων και θρησκευτικών φαινομένων, που αποδεικνύουν την καθολικότητα του μοντέλου που προτείνει.

       Η μετάφραση του βιβλίου στα ελληνικά από το Δημήτρη Ξυγαλατά και το Νικόλα Ρουμπέκα συμβάλλει στην προσπάθεια να γίνει περισσότερο γνωστή και κατανοητή η γνωσιοεπιστήμη και οι γνωσιακές θεωρίες για τα θρησκευτικά φαινόμενα στο ελληνικό κοινό, ενώ αποδίδει απόλυτα τις ιδέες και τη θεωρητική πρόταση του συγγραφέα, αλλά και καθιερώνει την απόδοση γνωσιακών όρων στη γλώσσα μας, που έλειπαν και δύσκολα μπορούσαν να κατανοηθούν από τους μη εξοικειωμένους Έλληνες αναγνώστες του πρωτότυπου κειμένου.