Γιατί ψάχνουμε νόημα στη ζωή μας;...Υπερβατικές εμπειρίες και τραγωδίες ως σημεία καμπής...

Ψάχνοντας το νόημα της ζωής μας στο υπερβατικό…

 Όλοι μας πολλές φορές αισθανόμαστε κουρασμένοι από την καθημερινότητα, από τη ρουτίνα των υποχρεώσεών μας, από τις συνήθειές μας. Και όλοι μας, κάποια στιγμή, σκεφτήκαμε ή διατυπώσαμε τη φράση: ‘χρειάζομαι ένα νόημα στη ζωή μου’.

            Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτή η περιβόητη φράση εκφράζει μία πραγματική ανθρώπινη ανάγκη, η οποία παρέχει στους ανθρώπους κατεύθυνση και αίσθημα εκπλήρωσης, ενώ συγχρόνως συμβάλλει στην αντιμετώπιση των αρνητικών συνεπειών του άγχους στην υγεία. Η ίδια η σημασία της φράσης διερευνήθηκε από τους επιστήμονες, οι οποίοι προσπάθησαν να την ορίσουν ως μία κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο δεσμεύεται από μία ιδέα, μία έννοια, ένα πλαίσιο ή σύνολο αξιών, που κάνουν κατανοητή τη ζωή του και όσα συμβαίνουν σε αυτήν, αποτελώντας συγχρόνως το κίνητρο προκειμένου το άτομο αυτό να θέσει στόχους και να προσπαθήσει να τους επιτύχει.

Τι συμβαίνει στα όνειρά μας. Μία προκαταρκτική προσέγγιση...

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, όσο είμαστε ξυπνητοί, το σώμα και το μυαλό μας εργάζονται ακατάπαυστα προκειμένου να ρυθμίσουν τις λειτουργίες του οργανισμού μας, που συνεχώς επεξεργάζεται νοητικές πληροφορίες και σκέψεις και αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του. Καθώς οι ώρες περνούν οι άνθρωποι αισθανόμαστε σταδιακά όλο και μεγαλύτερη κόπωση, που οφείλεται στις προσπάθειες του μυαλού και του σώματός μας να μας κρατήσουν σε λειτουργία, και έτσι στο τέλος της ημέρας όλοι νιώθουμε την επιθυμία να κοιμηθούμε. Στο σημείο αυτό ο ύπνος δίνει μία μοναδική ευκαιρία στον οργανισμό μας να αναδομήσει και να αντικαταστήσει τα φθαρμένα του κύτταρα και να αποκαταστήσει την ομοιοστατική του ισορροπία, που διαταράσσεται κατά τη διάρκεια της μέρας. Καθώς ο μεταβολικός ρυθμός του σώματός μας πέφτει και το ποσό της αδρεναλίνης που παράγεται για να μας κρατάει ξυπνητούς μειώνεται, ενώ παράλληλα αυξάνεται σημαντικά η σωματοτροφίνη, που ελέγχει την επιδιόρθωση των ιστών του σώματός μας και ενισχύει τη θεραπευτική διαδικασία του ύπνου, οι άνθρωποι αρχίζουμε να ονειρευόμαστε.

Ο νους μας ως μηχανισμός προσομοίωσης παράγει οράματα...

Οι ιστορίες από όλες τις θρησκείες του κόσμου είναι γεμάτες από αφηγήσεις για οράματα που είχαν οι πιστοί κατά τη συμμετοχή τους σε διαφόρων ειδών τελετουργίες. Οι ίδιοι οι ιερείς ή τα πρόσωπα εκείνα που πραγματοποιούν τις θρησκευτικές τελετές και πρακτικές πολλές φορές αναφέρουν εμπειρίες οραμάτων που είδαν κατά τη διάρκεια θρησκευτικών δραστηριοτήτων, όπως την προσευχή και την τελετουργία. Ωστόσο, περισσότερο έντονα συναισθηματικά οράματα φαίνεται ότι συμβαίνουν μία φορά στη ζωή των ατόμων, τα οποία αποτελούν και την αφορμή για την προσέλκυσή τους σε κάποια θρησκευτική ομάδα, ενώ το ίδιο έντονα είναι τα οράματα που αναφέρονται ως προφητικά. Εξαιτίας, μάλιστα, της σημασίας που αποκτούν τέτοιου είδους εμπειρίες στην ιστορία και εξέλιξη μίας θρησκεία, αποτελούν συχνά κοινό τόπο αναφοράς σε ζωγραφικές αναπαραστάσεις και ιερά κείμενα. Για όλους αυτούς τους λόγους σύμφωνα με τον Laurence Barsalou το θρησκευτικό όραμα φαίνεται ότι αποτελεί μία ισχυρή και πανταχού παρούσα δύναμη της θρησκευτικής εμπειρίας.

            Αναζητώντας τη βιολογική βάση

Η χημεία του έρωτα...

Πολλοί ποιητές, συγγραφείς, έφηβοι και ρομαντικοί έχουν εξυμνήσει τη μαγεία του έρωτα. Όλοι μας έχουμε νιώσει να καρδιοχτυπούμε, όταν για ανεξήγητους λόγους κάποιος άλλος άνθρωπος μας ελκύει και αισθανόμαστε ερωτευμένοι.

            Αυτό το αίσθημα, ωστόσο, που μοιάζει με ρομαντική αγάπη, φαίνεται ότι στην ουσία προέρχεται από μία ακαταμάχητη έκλυση χημικών στον εγκέφαλό μας, ο οποίος μας δελεάζει να ερωτευτούμε. Και ενώ πιστεύουμε ότι απλά διαλέγουμε ένα σύντροφο, στην πραγματικότητα φαίνεται ότι είμαστε τα ευτυχισμένα θύματα του θαυμάσιου σχεδίου της φύσης που μας ωθεί προς την αναπαραγωγή και τη διαιώνιση του είδους μας.

Όταν ελπίζουμε, αντέχουμε περισσότερο....

Ο Shlomo Breznitz, πρώην καθηγητής και πρύτανης του Πανεπιστημίου της Χάιφα και σήμερα πρόεδρος και ιδρυτής της Cognifit, μίας εταιρείας λογισμικού που ασχολείται με την υγεία του εγκεφάλου, έκανε μία έρευνα για τη σημασία της ελπίδας σε επίπονες, ψυχολογικά ή σωματικά, περιόδους κατά τις οποίες οι άνθρωποι βιώνουν δυσάρεστες καταστάσεις.

Η δυνατότητα ύπνωσης και αυτοθεραπείας: ένα εξελικτικό πλεονέκτημα...

Μπορούμε όλοι να υπνωτιστούμε;

 

Έχουν όλοι οι άνθρωποι την ικανότητα να υπνωτίζονται; Ποιες είναι οι συνθήκες εκείνες που ευνοούν την ανάπτυξη θεραπευτικών ικανοτήτων στα άτομα κατά τη διάρκεια της ύπνωσής τους και ποιες οι γενετικές προϋποθέσεις για την επίτευξη μίας τέτοιας κατάστασης;

Μελέτες στο χώρο της ανθρωπολογίας, της εθνογραφίας, της ιστορίας της ιατρικής και της θρησκείας φαίνεται ότι υποστηρίζουν τον ισχυρισμό ότι συμπεριφορές και ψυχολογικές καταστάσεις που υποβάλλονται στα άτομα κατά τη διάρκεια διαφόρων ειδών τελετουργιών μπορούν να έχουν θεραπευτικά αποτελέσματα. Ειδικότερα, η χρήση τεχνικών ύπνωσης και υποβολής στο πλαίσιο τέτοιων τελετουργιών αποδεικνύεται ότι μπορεί να μειώσει τον πόνο, να ενισχύσει τη θεραπεία που ακολουθούν ασθενείς, να ελέγξει την απώλεια αίματος σε περιπτώσεις τραυμάτων ή εγχειρήσεων, να ανακουφίσει ψυχολογικές διαταραχές, αλλά και να διευκολύνει την κύηση και τον τοκετό.

Είμαστε πρωταγωνιστές στην ιστορία της ζωής μας...

Γιατί ψάχνουμε αιτίες παντού; 

Ο άνθρωπος αποτελεί βιολογικό είδος με εξαιρετικά ανεπτυγμένες νοητικές ικανότητες. Ο νους του, όπως αναπτύχθηκε στην πορεία της εξέλιξής του, διαμορφώθηκε με τέτοιον τρόπο που του επέτρεψε να αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του και να προσαρμόζεται στις διαφορετικές συνθήκες με τις οποίες κάθε φορά ερχόταν αντιμέτωπος, επιτρέποντάς του έτσι την επιβίωση. Ωστόσο, οι ίδιες οι νοητικές ικανότητες που ανέπτυξε ο άνθρωπος προκειμένου να προσαρμοστεί στο περιβάλλον του αποτέλεσαν το γνωσιακό μέσο που κατέστησε δυνατή και μία άλλη αντίληψη, εκείνη του ίδιου του του εαυτού. Ο άνθρωπος είναι το μόνο είδος που έχει συνείδηση του εαυτού του και των διαφορετικών νοητικών, συναισθηματικών και ψυχολογικών καταστάσεων, στις οποίες εισέρχεται, και κατά συνέπεια της ίδιας του της φύσης, η οποία είναι συνυφασμένη με τη θνητότητα.

Γιατί ο θάνατος είναι ένα μυστήριο;

Μία προκαταρκτική προσέγγιση στο μυστήριο του θανάτου... από την πλευρά του νου μας... 

Ο θάνατος αποτελεί το μεγαλύτερο μυστήριο για τους ανθρώπους. Όλοι γνωρίζουν ότι αποτελεί το αναπόφευκτο τέλος της ζωής, αλλά κανένας δεν γνωρίζει με σιγουριά  τη φύση του, τις αιτίες του και την ενδεχόμενη σημασία του.[i]

        Οι άνθρωποι έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με καταστάσεις, οι οποίες απειλούν τη ζωή τους, είτε πρόκειται για καθημερινά ρίσκα, ασθένειες, ατυχήματα, φυσικές καταστροφές είτε απλά για την αίσθηση της αδυναμίας τους μπροστά στις ξαφνικές αλλαγές της τύχης. Ωστόσο, δεν είναι μόνο ο αγώνας και η προσπάθειά τους να αποφύγουν τους κινδύνους για τη ζωή τους που τους γεμίζει άγχος, είναι και η βαθιά γνώση πως ό,τι και να κάνουν, στο τέλος ο θάνατος θα έρθει για όλους και αυτό είναι αναπόφευκτο.

Μπορούμε να αντιληφθούμε τον χρόνο ως διάσταση;

Οι άνθρωποι που γνωρίζουμε, τα αντικείμενα που χρησιμοποιούμε και οι τόποι και τα τοπία, όπου μένουμε και κινούμαστε δεν παραμένουν σταθερά, αλλά υπάρχουν μέσα στο χρόνο και μεταμορφώνονται με το πέρασμά του. Σύμφωνα με τον Merleau-Ponty, ο χρόνος είναι η τέταρτη, ‘κρυμμένη’ διάσταση της ύπαρξής μας και περιλαμβάνεται πάντα στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τους άλλους. Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο ο χρόνος υπάρχει στ’ αλήθεια ή αποτελεί ένα ακόμη νοητικό κατασκεύασμα που έφτιαξαν και χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να οργανώνουν τη μέρα τους και κατ’ επέκταση τη ζωή τους.

"Πονάμε! Είναι κακό;" Πρέπει να φοβόμαστε τον πόνο;

Ο πόνος αποτελεί το πιο δυσάρεστο συναίσθημα που νιώθουν όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα ζώα, οι άνθρωποι μπορούν να αισθανθούν πόνο που προέρχεται όχι μόνο από το σώμα τους, αλλά και από τον εξωτερικό κόσμο και τις σχέσεις τους με τους άλλους ανθρώπους.

            Αν προσπαθούσαμε να ορίσουμε τον πόνο, θα λέγαμε ότι πρόκειται για μία αρνητική αίσθηση που βιώνεται όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με επίπονες καταστάσεις και μας προκαλεί δυσφορία. Παρά το γεγονός, όμως, ότι όλοι μας θα προτιμούσαμε να μην πονάμε, στην πραγματικότητα τα ερεθίσματα που προκαλούν πόνο μας προειδοποιούν για απειλές που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξή μας.

Ο νους μας πίσω από τα σύμβολα.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει αναπτύξει, στην πορεία της εξέλιξής του, την ικανότητα να σκέφτεται συμβολικά. Αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε έναν κόσμο γεμάτο σημεία και σύμβολα που αναγνωρίζουμε αυτόματα και χρησιμοποιούμε ασυνείδητα προκειμένου να λάβουμε και να μεταδώσουμε πληροφορίες, να στείλουμε μηνύματα, να μιλήσουμε και σκεφτούμε. Η ικανότητά μας αυτή αποτέλεσε την προϋπόθεση και βάση για την ανάπτυξη της γλώσσας και της λεκτικής και γραπτής επικοινωνίας. Ωστόσο, τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας, όταν ο συντάκτης του κειμένου πληκτρολογεί τις λέξεις στον υπολογιστή και όταν οι αναγνώστες αναγνωρίζουν τις σκέψεις του γράφοντος, τις κατανοούν και τις αφομοιώνουν; Πίσω από τη φαινομενικά απλή πράξη της ανάγνωσης αυτού του κειμένου, μία πολύπλοκη γνωσιακή διαδικασία εξελίσσεται με αστραπιαία ταχύτητα, που δεν προλαβαίνουμε να συνειδητοποιήσουμε...